انتخاب رشته گامی در مسیر شغلی
انتخاب براي همگان يك ضرورت هميشگي است. انسان از بدو تولد در مسير انتخاب و تصميمگيري است. منظور از انتخاب گزينش يك راه از بين دو يا چند راه براي نيل به هدفي خاص است.
در سراسر زندگي، انتخابهاي بيشماري وجود دارد كه گاهي سرنوشت يك فرد يا جامعه را به نسبت گسترة افرادي كه تخت تأثير آن انتخابها قرار ميگيرند، تعيين ميكند.
در زندگي فردي انتخاب رشته تحصيلي، همسر و شغل از مهم ترين انتخابهاست. اگرچه همه اين انتخابها در خور توجهند، اما انتخاب رشته تحصيلي از آن رو حائز اهميت بيشتر است كه در اكثر موارد، هم از لحاظ زماني مقدم بر ديگر انتخابهاست و هم بر آن دو تأثير ميگذارد.
اگرچه انتخاب رشته تخصيلي از دبيرستان شروع ميشود؛ اما انتخاب رشته دانشگاهي جايگاهي خاص دارد. زيرا جوانان منزلت اجتماعي، درآمد آينده، پاسخ به نيازهاي دروني و موفقيت زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي خود را در آن جستجو ميكنند. به همين دليل، اشتباه در انتخاب، عواقب سوء فراواني براي انتخاب كنندگان خواهد داشت.
چگونگي فرآيند انتخاب رشته داوطلبان ميتواند متأثر از شرايط زمان و مكان باشد و كيفيت انجام آن نيز بر حسب نحوه و ميزان جستجوي اطلاعات دربارة رشتههاي دانشگاهي متفاوت باشد.
تحقيقات نشان ميدهد كه ميزان آگاهي داوطلبان از رشتههاي دانشگاهي هنگام انتخاب رشته بسيار پايين است و اين انتخابها بیشتر براساس گرايشهاي رواني و اجتماعي خاص به آن رشتهها صورت ميگيرد. لذا سردرگمي و ناكامي بسياري از جوانان در انتخاب رشته دانشگاهي و شغل، ناشي از عدم شناخت واقعيتهاي وجودي خويش و محيط و نيز انتخابهاي ناآگاهانه و ناصحيح است.
مهم ترين عوامل مؤثر بر انتخاب رشته دانشجويان پذيرفته شده در دانشگاهها عبارتند از:
1 ـ داشتن استعداد و توان علمي
2 ـ كسب موقعيت اجتماعي بالا
3 ـ امكان پيدا كردن كار پس از فراغت از تحصيل
4 ـ تأكيد والدين به تحصيل در يك رشتة خاص
5 ـ بومي بودن رشتهها
6 ـ كسب درآمد بيشتر
7 ـ تحصيل يكي از اعضاي خانواده در رشته مورد نظر
8 ـ در نظر گرفتن درصدهاي دروس و طراز آنها
9 ـ علاقه به رشته مورد نظر
10 ـ فقط قبولي در دانشگاه
برخي از مشكلاتي كه موجب اشتباه در انتخاب رشته ميشوند:
1 ـ مشكلات شخصي و شخصيتي داوطلبان
نااستواري در تصميمگيري، منفعل بودن و گزينشهاي آني از اين دسته مشكلات ميباشد. كم نيستند داوطلباني كه تحت فشار و يا بر اثر ديدگاهها و توصيههاي ديگران اقدام به انتخاب رشته ميكنند و پس از مدتي در مييابند كه به آن رشته علاقه ندارند.
اين افراد سرانجام با شكست مواجه ميشوند و به تغيير رشته و حتي ترك تحصيل روي ميآورند و يا با بي ميلي فقط به اخذ مدرك ميانديشند. اين گروه پس از فراغت از تحصيل بيكار و يا هيچ علاقهاي به كارشان نشان نميدهند.
2 ـ ناآگاهي و يا اطلاعات محدود داوطلبان
انتخاب واقعبينانه مستلزم شناخت دقيق شرايط و ويژگيهاي مورد انتخاب است. بدون اين شناخت، انتخاب كوركورانه انجام ميشود و تبعات منفي فراواني به دنبال خواهد داشت.
3 ـ مشكلات اجرايي
كوتاه بودن زمان انتخاب رشته ـ توجيه نبودن داوطلبان در تكميل فرمهاي مربوط ـ كافي نبودن اطلاعات دفترچه انتخاب رشته و .... نيز ميتواند مشكلاتي را براي فرد ايجاد نمايد.
مهم ترين اطلاعات مورد نياز:
1 ـ اطلاعات مربوط به رشته مورد نظر
2 ـ زمينههاي شغلي مربوط به رشته
3 ـ مقررات خاص برخي از رشتهها (مثلاً رشتههاي مربوط به نيروهاي مسلح)
4 ـ مقررات خاص مربوط به پذيرش دانشجو (مانند بورسيهها، سهميهها و رشتههاي متمركز و غير متمركز)
5 ـ اطلاعات مربوط به دانشگاه محل تحصيل (مانند امكانات و اعتبار دانشگاه)
6 ـ اطلاعات مربوط به دورة تحصيلي (كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري)
7 ـ اطلاعات مربوط به نوع دانشگاه (دولتي روزانه، شبانه، غير دولتي، پيام نور، بينالملل و ...)
منابع كسب اطلاع از رشتههاي دانشگاهي:
1 ـ تحقيق و پرسوجو از فارغالتحصيلان رشتههاي مورد نظر
2 ـ مشاوره با دبيران و مشاوران مربوط
3 ـ مشاوره با اعضاي خانواده
4 ـ مشاوره با دوستان و همكلاسي ها
5 ـ مشاوره با مراكز آموزشي فعال در زمينة كنكور و انتخاب رشته
6 ـ مطالعه كتب و نشريات مربوط به هدايت تحصيلي
7 ـ مطالعه دفترچه و كتب در زمينه معرفي رشتههاي دانشگاهي
8 ـ از طريق شبكههاي اطلاع رساني و ديگر رسانههاي گروهي
* معاون سوادآموزی و سرپرست معاونت آموزش متوسطه آموزش و پرورش استان همدان
